Dil Edinimi ve Dil Öğrenimi Arasındaki O Kritik Fark

Günümüzün en popüler sorularından biri: "Çocuğum anaokuluna gidiyor, renkleri sayıyor, birkaç meyve adı biliyor ama neden İngilizce konuşamıyor?" Cevap aslında sorunun içinde gizli. Çünkü biz çocuklara İngilizceyi "öğretmeye" çalışıyoruz. Oysa erken çocukluk döneminde dil, öğretilen bir ders değil; yaşanılan bir süreçtir. Gelin, modern eğitimin en büyük yanılgısını ve çözümünü birlikte inceleyelim.

Öğrenmek mi, Edinmek mi?

Yetişkinler bir yabancı dili "öğrenirler". Masaya oturur, dil bilgisi kurallarına bakar, kelime listeleri ezberler ve zihinlerinde bir çeviri motoru çalıştırırlar. Ancak 0-6 yaş arasındaki bir çocuk için süreç tamamen farklıdır. Onlar hala kendi ana dillerini de "ediniyor" oldukları bir evrededirler.

Dil Edinimi; farkında olmadan, doğal bir ortamda, iletişim ihtiyacıyla gerçekleşen bir süreçtir. Çocuk ana dilini öğrenirken "Önce özne, sonra yüklem gelir" demez. Sadece duyar, anlar ve kullanır. İşte biz ikinci bir dili (misal İngilizceyi) çocuğun hayatına dahil ederken tam olarak bu yolu izlemeliyiz.

"Dog, Dog, Dog" Demek Neden İşe Yaramaz?

Geleneksel eğitimde yapılan en büyük hata, çocuğun önüne bir karton parçası koyup üzerindeki köpek resmini göstererek "Bu ne? Dog. Tekrar et: Dog!" demektir. Bu yöntem çocuğun sadece kısa süreli belleğine bir ses kaydı bırakır ama dili "canlandırmaz".

Gerçek bir dil edinim sürecinde çocuk köpeği sadece görmez; onun havlamasını duymalı, oyuncağına dokunmalı, öğretmeniyle o köpeğin taklidini yapmalı ve o köpeğin bahçede kemik aradığına dair bir hikayenin içinde yer almalıdır. Dil, beş duyuyla harmanlandığında "edinilir". Aksi takdirde çocuk sadece kelimeleri "istifler" ama asla "konuşamaz".

Beyindeki İki Ayrı Kütüphane

Çocuklar erken yaşta ikinci bir dille tanıştıklarında, beyinlerinde iki ayrı "ana dil" kütüphanesi oluşmaya başlar. Eğer dili bir ders gibi (öğreterek) verirseniz, beyin bunu yabancı bir dosya olarak kodlar ve her seferinde ana dilden çeviri yapmaya çalışır. Ancak dili oyunla, dramayla ve günlük rutinlerle "edindirirseniz", çocuk İngilizceyi "ikinci bir ana dil" kategorisine yerleştirir.

Bu süreçte çocuk, Türkçeyi hangi kanallardan alıyorsa İngilizceyi de aynı kanallardan almalıdır. Biz buna "doğal ortamda edinim" diyoruz. Bir eğitmen eşliğinde, o dilin sadece kelimelerini değil, duygusunu ve bağlamını da teneffüs etmelidir.

Neden "Hala Kendi Dillerini Ediniyorlar" Vurgusu Önemli?

Çocuğun ana dili gelişimi 6-7 yaşına kadar devam eden dinamik bir süreçtir. Henüz Türkçenin tüm gramer kurallarını bile akademik olarak bilmeyen bir çocuğa, İngilizcenin kurallarını öğretmeye çalışmak pedagojik bir hatadır. Çocuk, ana dilini nasıl bir yetişkinden duyup "kapıyorsa", İngilizceyi de bir modelden (öğretmenden) duyup kapmalıdır. Bu noktada öğretmenin rolü "ders anlatan kişi" değil, "dilin yaşandığı ortamın rehberi" olmaktır.

Sonuç: Yarının Dünyasına Hazırlanmak

Eğer amacımız sadece sınav geçecek çocuklar yetiştirmekse, onlara kelime ezberletmeye devam edebiliriz. Ancak amacımız; dünyayı iki dilde de anlamlandırabilen, İngilizceyi rüyasında görecek kadar içselleştirmiş bireyler yetiştirmekse, "öğretmeyi" bırakıp "edindirmeye" başlamalıyız.

Unutmayın; dil bir anahtar değildir, dil o anahtarla açılan kapının arkasındaki dünyanın ta kendisidir. Çocuklarımızı o dünyanın içine davet edelim, onlara kapının nasıl açılacağını teknik terimlerle anlatmayalım. Bırakalım o dünyayı kendileri keşfetsinler.